Η επανάσταση άργησε πολλές ημέρες. Η κατάληψη του Πολυτεχνείου, σε σχέση με τις καταλήψεις και εξεγέρσεις των φοιτητών και σε άλλες σχολές και πόλεις της χώρας, πήρε τη μορφή χιονοστιβάδας που επέδρασε στα γεγονότα καταλυτικά αλλά της πήρε πολύ χρόνο για να έρθει.
Γιατί συνέβη αυτό; Μπορεί στην ιστορία να έμεινε η αγέρωχη φωτογραφία μιας κοπέλας που στέκεται γαντζωμένη στα κάγκελα του Πολυτεχνείου μέχρι την ύστατη στιγμή (την πιο ιερή, οι ερπύστριες κινούνται, η μηχανή του άρματος μαρσάρει, το καθεστώς αποκαλύπτει στυγνά το πρόσωπό του) όμως τούτη η στιγμή άργησε: η άνοιξη της Ελλάδας ήρθε τόσο αργά μέσα στο φθινόπωρο μιας πατρίδας που διαλυόταν σε χιλιάδες κομμάτια…
Την ίδια ώρα κι ενώ η «πνευματική» νεολαία ήταν ξεσηκωμένη, οι υπόλοιπες νεολαιίστικες τάξεις, ειδικά της επαρχίας με αγροτική- εργατική – κτηνοτροφική απασχόληση, έδειχναν να παραμένουν αδιάφορες ή το λιγότερο αμέτοχες στην όλη κατάσταση. Κι ενώ στο Πολυτεχνείο η κατάσταση αγρίευε, κάποιοι απλώς έσπερναν τα χωράφια τους (ίσως επειδή μαθημένοι από την εμπειρία της φύσης, γνώριζαν εξαρχής ότι το πολύ πολύ να αλλάξει η εξουσία σακάκι, να βγάλει του συνταγματάρχη και να φορέσει του πολιτικού κι αυτό είναι όλο, στη ζωή του απλού πολίτη δεν πρόκειται να έρθει καμία δημοκρατία, καμία απελευθέρωση).
Αν δεχτούμε ότι στην εξέγερση του Πολυτεχνείου μπήκε αυθόρμητα η νεολαία (και όχι όπως επέμενε κατόπιν εορτής το ΚΚΕ ότι όλα έγινα μεθοδευμένα) και αν ακόμη δεχτούμε την καταγωγή των εξεγερμένων, δηλαδή ότι τα περισσότερα παιδιά εκεί μέσα ήταν φοιτητές καταγόμενοι από αστικές οικογένειες και γενικότερο αστικό περιβάλλον, θα αναρωτηθούμε εύλογα γιατί άργησαν τόσο, γιατί ανέχτηκαν επτά ολόκληρα χρόνια ένα καθεστώς χαζοχαρούμενων κλόουν μαζί με την υπόλοιπη ελληνική κοινωνία «ενηλίκων» που λούφαζε στα σπίτια της βολεμένη όπως όπως (στην τελική η Χούντα κυνηγούσε τους κομμουνιστές, εμάς γιατί να μας πειράξει, είμαστε άνθρωποι φιλήσυχοι).
Η απάντηση έρχεται αφοπλιστική: στο Πολυτεχνείο εξεγέρθηκε μια άλλη γενιά, όχι αυτή της νεολαίας που ανέχτηκε την κατάργηση των δικαιωμάτων το ’67, αυτή η νεολαία στο μεγαλύτερο όγκο της παραιτήθηκε και παγιδεύτηκε, μετά αποφάσισε να τη βγάλει με βερμούτ στα πάρτι ακούγοντας Ολύμπιανς και εκπομπές του Μαστοράκη, βλέποντας τηλεόραση ΥΕΝΕΔ και στο σινεμά Βουγιουκλάκη – Παπαμιχαήλ, ζώντας σε μια παράλληλη διαδρομή με κάποια άλλη κατηγορία νέων, ο οποίοι όταν ο Παπαδόπουλος αποφάσισε να σώσει την Ελλάδα ήταν Στ’ Δημοτικού και Α΄ Γυμνασίου.
Η γενιά του ’73 είναι οι 14άχρονοι του ’67. Είναι το καινούργιο αίμα που ήρθε να προσφέρει τα κορμιά του στον παραλογισμό μιας επανάστασης που χάθηκε σύντομα. Κι ενώ στην Ευρώπη τα πάντα είχαν τελειώσει τον κύκλο τους (χιπισμός, ροκ, καλοκαίρια της αγάπης, ψυχεδελικά ναρκωτικά, αντι-Βιετνάμ κίνημα, Μάης ’68, άνοιξη της Πράγας, φεστιβάλ Γούνστοκ, σεξουαλική απελευθέρωση, ομοφυλοφιλική έξοδος, underground κίνημα) στην Ελλάδα, τον τόπο της αιώνιας καθυστέρησης, όλες αυτές οι τάσεις αμφισβήτησης σπρώχτηκαν, πιέστηκαν και τελικά εκφράστηκαν εν συντομία τη χρονιά 73-74. Μετά και καθώς η Ευρώπη άλλαζε (προς το συντηρητισμό εννοείται με σύντομο διάλειμμα την έκρηξη του πανκ που εξέπνευσε τελικά σε ακραία μόδα) στην χώρα μας η (καθυστερημένη) νεολαία ανακάλυπτε τις χαμένες της ελευθερίες και τη μουσική του Θεοδοράκη ή του Παύλου Σιδηρόπουλου και πάντα στα μεγάλα αστικά κέντρα, στην επαρχία η χουντική νοοτροπία χρειάστηκε κι άλλο χρόνο για να σβήσει.
Για μια «επέτειο» που καθιερώθηκε από τη δεξιά κυβέρνηση του εθνο-σωτήρα Καραμανλή του πρεσβύτερου, ειπώθηκαν πολλά και καπηλεύτηκαν περισσότερα. Πού ανήκει τελικά η χαμένη γενιά του Πολυτεχνείου; Το ΚΚΕ διεκδικεί τα πρωτεία, από κοντά και ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ελάχιστοι από τους έγκλειστους των τριών ημερών του Πολυτεχνείου ανήκαν-τότε- σε κάποιο κόμμα (παράνομο ή μη). Το ΠΑΣΟΚ θεωρεί κατεξοχήν δική του την όλη κατάσταση αφού έδωσε μεγαλύτερη έκταση στους «εορτασμούς» και στους «αγώνες» (κρίκος σύνδεσης η Δαμανάκη και το επονομαζόμενο «παλιό» ΠΑΣΟΚ…). Η Ν.Δ. έρχεται να φλυαρήσει για δημοκρατικούς αγώνες κλπ αλλά πέρσι λίγο έλειψε να την καταργήσει την επέτειο από «σχολική γιορτή»…
Όλοι θέλουν να «εγγράψουν» ως δικό τους απόκτημα κάτι που έγινε ξαφνικά,. σχετικά ανοργάνωτα και σε κάθε περίπτωση δεν είχε τόση μεγάλη βλέψη, να ρίξει δηλαδή τα ακροδεξιά βλήματα που δήθεν κυβερνούσαν χορεύοντας καλαματιανό και στέλνοντας τεθωρακισμένα να συνετίσουν τους φοιτητές.
Το αποτέλεσμα αυτής της ιστορίας είναι πια ορατό: η σύγχρονη νεολαία όχι μόνο δεν έχει ιδέα για το τι συνέβη στο Πολυτεχνείο, παρά τις σχολικές παρεμβάσεις (οι μισοί δάσκαλοι έχουν ζαρωμένα μούτρα εκείνη την ημέρα, οι άλλοι μισοί ανακαλύπτουν το Λοίζο…) οι περισσότεροι νέοι των 15-18 ετών σχεδόν αγνοούν το θέμα, αν επιχειρήσουν να το περιγράψουν θα το κάνουν τυπικά και μάλλον ανήμπορα χάρη στην άγνοιά τους.
Το σύστημα λοιπόν εκτέλεσε και πάλι τη δουλειά του. Τον σημερινό 17άρη δεν απασχολεί πια η ξεθωριασμένη φωτογραφία μια σφιγμένης γροθιάς εκείνης της εποχής. Τα αιτήματα για ελευθερία έχουν πια τελειώσει. Τώρα υπάρχει το αίτημα για την απόκτηση πιστωτικής με μεγάλο όριο ανάληψης μετρητών. Εκεί που απέτυχε η Ένωση των Φιλάνθρωπων Συνταγματαρχών, πέτυχε απόλυτα η κατανάλωση, το κινητό τηλέφωνο, η ανεμελιά και η ξεδιάντροπη η άγνοια για όλους και για όλα. Η ελπίδα εκείνης της εξέγερσης χάθηκε πολύ νωρίτερα άλλωστε, χάρη στα κόμματα αλλά και την άμεση εξαργύρωση της επονομαζόμενης γενιάς του Πολυτεχνείου με αξιώματα, καριέρες και βουλευτιλίκια. Και φυσικά δεν είναι παρά μια ημέρα που έχουμε ημιαργία (κάποιοι, όχι πάντως οι εργάτες) και οι αναρχικοί τα σπάνε, θα τα δούμε φυσικά όλα στις ειδήσεις των 8.
Οι υπόλοιποι, οι άγνωστοι απλοί νέοι εκείνου του φθινόπωρου σιωπούν. Είναι θαμμένοι από καιρό. Γνώριζαν ίσως από την αρχή ότι κάθε εξέγερση, κάθε επανάσταση στο τέλος ποδοπατείται και καταναλώνεται κι όμως την έκαναν; Εκείνο το τανκ έβαλε φρένο στα όνειρά τους; Εκείνο το σύνθημα που είδα πριν λίγες μέρες έξω από τη Φυσική Σχολή Θεσσαλονίκης είναι πια ρομαντικά ξέπνοο;
Στον τοίχο του Πανεπιστημίου έγραφε απλώς:
ΕΝΑ, ΔΥΟ ΤΡΙΑ, ΕΜΠΡΟΣ ΝΑ ΑΝΑΨΟΥΝΕ ΧΙΛΙΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΑ!
(η μπογιά πάντως ήταν φρέσκια…).
Τσιτσίμης Ιωάννης
